X
تبلیغات
رایتل

اسلیمی: از ازل تا ابد

جمعه 27 شهریور‌ماه سال 1394 ساعت 05:58 ب.ظ

اگر مسجد شیخ لطف‌اللّه فاقد گلدسته است گنبدی دارد که یک سبد گل است. هنرمندان گل‌آفرین، گل‌های خود را مانند طبیعت بر زمینه‌ای نکاشته‌اند. گل و گیاه هنر اصفهان در ذهن خالقان خود، بی‌آغاز و پایان، در ازل و ابد شناورند. در اینجا گل و گیاه، زمینه‌ی بی‌آغاز و بی‌پایان زندگی است. پیدا نیست که گل از شاخه شکفته یا شاخه از گل؛ تا آغاز و پایان در دسترس نباشند. عطر را هم باید که مشام بیننده به دلخواه بیافریند.

"اسلیمی" ، که بصورت "آرابِسک" (عربی) به زبانهای اروپایی راه یافته است، شاهرگِ بی‌آغاز و پایان یک نقش و نگار هنری است، که با شاخ و برگ و گلی ساده میتواند، با چند پیچ‌وتاب ماهرانه و عارفانه، به ساده‌ترین و نجیب‌ترین شیوه‌ی ممکن، حامل پیامی آرام‌بخش و خیال‌انگیز و در عین حال ژرف باشد. برای هنرمند اسلیمی‌پرداز هدف پرداختن به ازل و ابد است و در حدّ فاصل این دو، برای تکرار بی‌نهایت نقش هیچ مانعی وجود ندارد.

واژه‌های "ازل" و "ابد" را باید برآمده از ژرفا و پیشینه‌ی تفکّر و یزدان‌شناسی ایرانی دانست. واژه‌ی عربی‌شده‌ی "ازل"، ظاهراً از "اَسَر" پهلوی گرفته شده که خود از پیشوندِ نفیِ "اَ" و "سر" (= آغاز) ساخته شده است. واژه‌ی عربی شده‌ی "ابد" هم، ظاهراً از "اَپاد" (اَپاذ) پهلوی گرفته شده، که خود از پیشوندِ نفیِ "اَ" و "پاد" (= پا، پایان) ساخته شده است. مفاهیم ازل و ابد در جهان‌بینی آیین زرتشت و به ویژه در زروانیسم متّکی بر این آیین، که زمان را بُنِ هستی می‌داند، از بار دینی‌ـ‌فلسفی ژرفی برخوردار هستند. 


عکس از: ی. کاظمی

منبع نوشته: رجبی، پرویز. (1389). سده‌های گمشده (ج.1: فروپاشی ساسانیان تا برآمدن صفّاریان). تهران: نشر پژواک کیوان. ص 268 و 292.

نظرات (3)
جمعه 10 مهر‌ماه سال 1394 ساعت 01:14 ب.ظ
بسیار زیبا و پربار بود، سپاس استاد
پاسخ:
ممنون. موفق باشید
چهارشنبه 22 مهر‌ماه سال 1394 ساعت 10:18 ق.ظ
درود
امروز یادتان افتادم و با جستجویی به برکت گوگل، شما را یافتم. چه خوب که همچنان مینویسید.
بهره بردم.
پاینده باشید.
پاسخ:
درود بهرام عزیز. ممنون از بازدید و لطفت. همیشه تندرست و پیروز باشی
سه‌شنبه 12 آبان‌ماه سال 1394 ساعت 11:38 ق.ظ
این کاشیکاری ها که این قدر مجیزشان را می گویند، متعلق به دوران پهلوی به بعد و محصول مرمت کاری هایی هستند که از زمان حضور پوپ در ایران عصر رضا شاه شروع شدند! کافی است عکس های قدیمی این بنا و سایر مساجد ایران از دوران قاجار را در اینترنت یا منابع دیگر ببینید که گنبدها هیچ کدام کاشی ندارند! گاهی لازم است در باورهای تاریخی مان کمی تامل کرده و خردمندانه با آن ها برخورد کنیم.
پاسخ:
ظاهراً اشاره شما به اقدامات مرمتی در مسجد شیخ لطف‌الله در سالهای 1312 تا 1316 شمسی است. از قسمت‌هایی که کاشی‌های آن تعمیر شد، همانطور که گفتید، رویه گنبد و گردنی آن بوده است. ولی مطابق گزارش‌های موجود، تلاش شد تا کاشی‌های سالم در جای خود ثابت بمانند و فقط قسمت‌های فرو ریخته ساخته و نصب شد. بدین منظور، از گنبد قالب‌گیری شد تا تکمیل کاشی‌های فرو ریخته به درستی انجام شود. استادکاران مرمتگر هم میرزا علی مسمی‌پرست و نصرالله رفائیل بوده‌اند. چنین تعمیراتی در همه جای جهان انجام می‌شود. اگر نقش و نگار روی گنبد را تغییر می‌دادند و یا کاشی‌های سالم برجا مانده را دور می‌انداختند، انتقاد وارد بود؛ ولی وقتی طبق اصول کار شده، متوجه منظورتان از "تأمل در باورهای تاریخی" نمی‌شوم.
برای اطلاع نگاه کنید به:
مقاله «نگاهی به پیشینه تعمیر برخی از بناهای تاریخی اصفهان» به قلم زنده‌یاد دکتر پرویز ورجاوند در شماره 175 مجله هنر و مردم.
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)

نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد