وبلاگ شخصی یاغش کاظمی

وبلاگ شخصی یاغش کاظمی

یا دلنوشته‌ای و حدیث نفسی؛ یا پژوهشی از برای تبادل آرا و آموختن بیشترم. ادعایی نیست ...
وبلاگ شخصی یاغش کاظمی

وبلاگ شخصی یاغش کاظمی

یا دلنوشته‌ای و حدیث نفسی؛ یا پژوهشی از برای تبادل آرا و آموختن بیشترم. ادعایی نیست ...

شوایک ــ بخش دوّم


نخستین آشنایی‌ام با "شوایک"، به 26سال پیش برمی‌گردد. بنیاد سینمایی فارابی تازه کتابِ ارجمند جان هالاس با عنوان "استادان انیمیشن" را با ترجمه‌ی فارسی محمد شهبا روانه‌ی بازار کرده بود. من هم که در شهر ساحلی کوچک‌ـم "رامسر" آگهیِ انتشارش را در جریده‌ای دیده بودم، به مثالِ "دستِ ما کوتاه و خرما بر نخیل" به فامیل تهرانی سپرده بودم تا برایم بخرند و پُست کنند. صفحات 112-113 این کتاب، به یرژی ترنکا و آثارش اختصاص داشت؛ با تصویری بزرگ از "شوایک، سربازِ پاکدل" ... .

کتاب استادان انیمیشن

معرفی آثار ترنکا در کتاب

دو سال پیش، تصمیم گرفتم به مناسبتِ تولد دختر خردسالم، اثر کلاسیکِ ترنکا را (در سه اپیزود) زیرنویس فارسی بزنم و در نِت قرار دهم. ولی در عمل، فقط حوصله کردم اپیزودهای دوّم و سوّم ِ شوایک را کار کنم و در وبلاگ‌ـم منتشر نمایم. زیرنویس‌ِ همین دو اپیزود را هم چون تقدیم به دخترم بود، بصورت هارد-ساب روی فیلم گذاشته بودم ... .

فکر نمی‌کردم که از کارم استقبال شود. ولی مدتی بعد، در صفحه‌ی آپارات‌ـم خانمی با تشکر، خواستار کامل‌کردنِ کار و زیرنویس-زدنِ اپیزودِ جامانده‌ی اوّل شد. عین همین تقاضا را هم یکی از بازدیدکنندگانِ وبلاگ‌ـم حدودِ دو ماهِ پیش داشت و برای ترغیب‌ـم به انجام کار، هر سه اپیزودِ شوایک را با کیفیت خوب و دو زبانه (روسی و چِکی) در اینترنت آپلود کرد و لینک‌های دانلودش را برایم ارسال نمود: 

ــ دانلود اپیزود اوّل ــ   دانلود اپیزود دوّم ــ   دانلود اپیزود سوّم

اپیزود اول شوایک

هفته‌ی پیش، سرانجام فرصتی یافتم تا اپیزودِ اوّل (از هاتوان بسوی مرزِ گالیسی) را هم زیرنویس فارسی بزنم. اتّکا‌ـیم باز به زیرنویس روسی و ترجمه‌ی خوبِ کمال ظاهری از متنِ اصلی داستان شوایک (نوشته‌ی یاروسلاو هاشِک) بود.

ــ زیرنویس هر سه اپیزود را اکنون بصورت سافت-ساب (با پسوند SRT) در ساب‌سین و اُپن‌ساب‌تایتلز و پیکوفایل گذاشته‌ام.

ــ از شوایک، یک نسخه‌ی سینمایی 73دقیقه‌ای قدیمی هم در یوتیوب موجود بود که هر سه اپیزود را یکجا با دوبله‌ی روسی دارد [اطلاعات فیلم در IMDb]. زیرنویس فارسیِ هماهنگ با این نسخه را هم در ساب‌سین و اُپن‌ساب‌تایتلز گذاشته‌ام؛ و خودِ فیلم را هم با این زیرنویس و زبانِ اصلی چِکی (به جای روسی) در آپارات بارگذاری کرده‌ام.



برگی از کتاب شوایک

هنگام مقابله‌ی ترجمه‌ی کمال ظاهری با زیرنویس روسی، نکات جالبی غافلگیرم می‌کرد. یکی را اینجا نقل میکنم (به تصویر بالا دقت شود) :

آقای ظاهری، جایی در ترجمه‌ی خود (شوایک. چاپ دوّم ـ 1386. تهران: راه مانا و نشر چشمه. ص 674) به جای "فلاسک" یا "قمقمه‌ی آبجو" ترجمه کرده است "دسته کلید"! 

قضیه این است که شوایک دارد برای همقطارانش توضیح میدهد که نباید بگذاریم چیزی از ما (سلاح‌های ما) دستِ دشمنِ روس بیُفتد. بعد، مثال میزند که دوره‌ی جنگ‌های ناپلئون، یک سربازی "قمقمه‌ی آبجو"-اش می‌افتد دستِ سربازهای دشمن؛ و او شبانه به اردوی دشمن می‌رود تا قمقمه‌اش را پس بگیرد؛ و از قضا همان شب، جیره‌ی وُدکای سربازانِ خصم را هم داده بودند و اینطوری یک چیز هم اضافه بر عرقِ سابقْ نصیب-اش می‌شود!

حالا چرا ایشان که مترجم دقیقی است، "قمقمه‌ی آبجو" را "دسته کلید" ترجمه کرده، مسئله‌ای است که پاسخ-اش شنیدنی خواهد بود. 

کتاب شوایک

یکی از ترجمه‌های شیوای کتابِ "شوایک" هم از آنِ ایرج پزشک‌زاد است که در سال 1364 منتشر شده و بخش ابتداییِ داستان ــ تا پیش از اعزام‌شدنِ شوایک به جبهه ــ را دربرمی‌گیرد.

من مدت‌ها به دنبال این نسخه‌ بودم. یکی از دوستانْ آن را داشت و به قول خودش تا "کتاب زمان" (ناشر) برپا بود، عادت به خرید و هدیه دادن-اش به رفقا داشت. به من هم قولِ اسکن و ارسالِ PDF کتاب را داده بود، ولی خبری نشد!

سرانجام، سه هفته پیشْ آن کتاب را در کتابخانه‌ی مرکزی شهرداری اصفهان یافتم. کل-اش را با موبایلْ عکسبرداری کردم و بصورت PDF در پیکوفایل و دراپ‌باکس اکنون تقدیم دوستان می‌دارم.

استانیسلاو لاتال

در صفحات 196 تا 242 (از ترجمه‌ی پزشک‌زاد) حوادث طنزآلودی که منجر به اعزام شوایک به جبهه می‌شود را می‌خوانیم. این بخش‌ها را یرژی ترنکا در فیلم عروسکی خود (نسخه‌ی سال 55-1954) نگنجانده بود؛ آن هم به دلایلی روشن: شرحِ هوسبازی‌ها ستوان هانری لوکاش و سگ-دزدی‌ و اغواگری‌ِ شوایک، مناسب کودکان نبود. ولی 30سال بعد، زمانی که یکی از شاگردانِ ترنکا به نام استانیسلاو لاتال (تصویر بالا) قصد کرد تا 6اپیزود دیگر از ماجراهای "شوایک" را بر کارِ استادِ خود بیَفزاید، بی‌محابا بدین بخش‌ها نیز پرداخت: اپیزود سوّم در سال 1987 با عنوان "شوایک، مصدر (گماشته‌ی) ستوان لوکاش" [با عنوان اصلی: Svejk vojenskym sluhou nadporucika Lukase ] (تصویر زیر: نمایی از آن اپیزود).

نمایی از فیلم شوایک

شوایک از آخرین انیمیشن‌هایی بود که لاتال کارگردانی-اش را در کمپانی فیلم کوتاه پراگ [کراتکی‌فیلم] بر عهده داشت؛ و دو سال پس از ساختِ آن، بازنشسته شد. اطلاعات مربوط به این اثر را از IMDb می‌توانید دریافت کنید. نسخه‌ی کاملِ اپیزود سوّمِ مذکور را هم در دراپ‌باکس گذاشته‌ام؛ قلندری می‌خواهد تا برایش زیرنویس فارسی بزند!

شوایک

ترنکا

یرژی ترنکا (تصویر بالا)، بی‌شکْ انیماتوری نابغه بود. او همچنین دستی در تصویرسازی کتاب‌های کودکان داشت و آثار هنرمندانه‌ و ظریفی در این زمینه دارد (تصاویر زیر). فیلم‌های مستند زیادی از زندگی هنری او تهیه شده است؛ که یکی را بعنوان حُسن ختام در آپارات گذاشته‌ام.

از تصویرسازیهای ترنکا

از تصویرسازیهای ترنکا

از تصویرسازیهای ترنکا

از تصویرسازیهای ترنکا





شوایک




جایی که مورچه‌های سبز رویا می‌بینند


من هم مثل دیگر عاشقان سینما در نسلِ خود، دلبسته‌ی برنامه‌ی "هنر هفتم" بودم که در آغاز جوانی-ام از تلویزیون ایران (شبکه‌ی یک) پخش می‌شد. برنامه‌ای با اجرای اکبر عالمی، که فیلم‌هایی از سینمای هنری را با نقد و تحلیلِ کارشناسانه پخش می‌کرد. به عشق دیدنِ آن برنامه، تا دیروقتِ پنجشنبه‌شب‌ها بیدار می‌نشستم؛ و خاطرم هست که همیشه فکر می‌کردم "از قصدْ اینقدر دیر فیلم پخش می‌کنند تا خشکه‌مقدسان در خواب باشند و معترضِ برنامه نشوند"!

پس از آن، در سال 1374 ، دل به برنامه‌ی "سینمای اندیشه" (با اجرای زنده‌یاد علی معلم) سپردم؛ و بعدتر هم در سال 1376 مأنوسِ برنامه‌ی "سینما دو" و صدای جادویی و ماندگار زنده‌یاد مهران دوستی شدم.

مدتی قبل، در گشت و گذارم میانِ یادگارهای آن سال‌ها، چشمم به دفتری افتاد که نام و مشخصاتِ فیلم‌هایی که در برنامه‌ی "سینما دو" دیده بودم را در آن ثبت کرده بودم. همگی متعلق به سال 1376 [تاریخ‌ها به زمان ثبت در دفتر و نوشتن توضیح برای فیلم‌ها برمی‌گردد و نه زمان نمایش‌شان] :

ـ جاده‌های جنوب (1977)، به کارگردانی جوزف لوزی، در تاریخ 27 شهریور

ـ بارانداز (1950)، به کارگردانی مایکل اندرسون، در تاریخ 10 مهر

ـ شیرینی شانس (1966)، به کارگردانی بیلی وایلدر، 25 مهر

ـ اتللو (1951)، به کارگردانی اورسون ولز، 8 آبان

ـ جاده (1954)، به کارگردانی فدریکو فللینی، 16 آبان

ـ رود سرخ (1948)، به کارگردانی هاوارد هاکز، 30 آبان

ـ دونده‌ی ماراتون (1976)، به کارگردانی جان شله‌زینگر، 13 آذر

ـ همشهری کین (1941)، به کارگردانی اورسون ولز، 4 دی

ـ زنده باد زاپاتا! (1952)، به کارگردانی الیا کازان، 12 دی

ـ سمرقند، به کارگردانی غیاث‌الدین محمداُف، 25 دی

ـ تمام مردان رئیس جمهور (1976)، به کارگردانی آلن جی. پاکولا، 21 اسفند

ـ فراموش‌شدگان (1950)، به کارگردانی لوئیس بونوئل، 28 اسفند


سینما دو


تصمیم گرفتم یکی از برنامه‌های "سینما دو" را که همان سال‌ روی نوار ویدئویی ضبط کرده بودم، بطور کامل در اینترنت بگذارم: فیلمی از ورنر هرتسوگ (هرتزوگ) با عنوان جایی که مورچه‌های سبز رؤیا می‌بینند (1984) + معرفی فیلمساز و تحلیلِ فیلم با صدای مهران دوستی


جایی که مورچه های سبز خواب می بینند


فیلم مذکور [مشخصات در IMDb]، نقدهای مثبتی دریافت کرده است و امتیاز 80% را در پایگاه نقد فیلم "راتِن تومِیتوز" دارد. نسخه‌ی دوبله‌ای از آن در اینترنت نیافتم؛ بنابراین خودم همّت کردم و صدای دوبله را از روی نوار ویدئویی که در اختیار داشتم، روی فیلمِ باکیفیت‌ترْ سینک کردم و در اینترنت گذاشتم.


تقدیم به همه‌ی عاشقانِ سینما؛ مخصوصاً آنها که از "سینما دو" خاطره دارند.


سینما دو: معرفی "ورنر هرتسوگ" با صدای مهران دوستی در آپارات




دانلود فیلم با دوبله‌ی فارسی از دراپ‌باکس (حجم فایل MB 418)

"جایی که مورچه‌های سبز رؤیا می‌بینند" با دوبله فارسی در آپارات




سینما دو: تحلیل فیلم با صدای مهران دوستی در آپارات